เขียนโดย: นพ. ธนาคม สุขเจริญ แพทย์ด้านสุขภาพเพศและเฉพาะทางด้านเวชศาสตร์ป้องกัน Max Wellness Clinic
ตรวจสอบความถูกต้องทางการแพทย์: พฤศจิกายน 2026
เวลาพูดถึงฮอร์โมนเพศชายต่ำ หลายคนจะนึกถึงเรื่องความต้องการทางเพศหรือการแข็งตัวก่อน แต่ในชีวิตจริง คนไข้จำนวนมมากมาด้วยอาการอื่น เช่น เหนื่อยง่าย ไม่มีแรง อารมณ์เปลี่ยน สมาธิแย่ลง หรือรู้สึกว่ากล้ามเนื้อลดลงและลงพุงเพิ่มขึ้นทั้งที่ใช้ชีวิตเหมือน ๆ เดิม
ในคนที่มีอาการเหล่านี้มักไม่ได้นึกถึงปัญหาฮอร์โมนเพศชายเป็นอันดับแรก จึงอาจทำให้วินิจฉัยหาสาเหตุไม่พบ หรือผิดพลาดจนทำให้ไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้องครับ
อาการที่คนส่วนใหญ่คุ้นเคยคือ
แต่ก็มีอาการอีกกลุ่มที่คนมักไม่ได้นึกถึงฮอร์โมนเป็นอันดับแรก เช่น
มีงานวิจัยชิ้นหนึ่งจากทางยุโรป ได้ทำการศึกษาผู้ชายอายุ 40–79 ปี จำนวน 3,369 คน และเปรียบเทียบอาการต่าง ๆ เทียบกับระดับฮอร์โมนเพศชายเทสโทสเตอโรนในเลือด พบความสัมพันธ์ดังแสดงในตาราง
| อาการ | ความสัมพันธ์กับเทสโทสเตอโรนต่ำ | สาเหตุอื่นที่พบได้บ่อย |
|---|---|---|
| ความต้องการทางเพศลดลง การแข็งตัวตอนเช้าลดลง ปัญหาการแข็งตัว | สัมพันธ์ค่อนข้างชัด | โรคหลอดเลือด เบาหวาน ความเครียด ซึมเศร้า |
| เหนื่อย พลังงานต่ำ อารมณ์ไม่ดี | ค่อนข้างน้อย | นอนไม่พอ ความเครียด ซึมเศร้า โรคทางกาย |
| เดินไกล ออกแรง หรือก้มตัวลำบาก | ค่อนข้างน้อย | น้ำหนักเกิน ความฟิตลดลง อายุเพิ่มขึ้น |
จากตารางจะเห็นว่า อาการอย่างเหนื่อยง่าย อ่อนล้าเรื้อรัง หรือพลังงานลดลง อาจพบได้ในคนที่มีเทสโทสเตอโรนต่ำ แต่ไม่ได้จำเพาะกับภาวะนี้ เพราะยังเกิดจากสาเหตุอื่นได้อีกมาก เช่น นอนไม่พอ ความเครียด ภาวะซึมเศร้า หรือโรคทางกายบางอย่าง ดังนั้นจึงไม่ควรสรุปจากอาการเหล่านี้เพียงอย่างเดียว แต่ก็ไม่ควรมองข้ามเรื่องฮอร์โมนหากอาการเป็นต่อเนื่องหรือมีอาการอื่นร่วมด้วย
ถ้ามีความต้องการทางเพศลดลง การแข็งตัวตอนเช้าลดลง หรือเริ่มมี ED ร่วมด้วย โดยเฉพาะถ้าเป็นอาการที่เพิ่งเกิดขึ้นหรือเปลี่ยนไปจากเดิม จะยิ่งมีเหตุผลให้ตรวจระดับฮอร์โมนเพื่อประเมินเพิ่มเติม
ระดับฮอร์โมนเพศชายเทสโทสเตอโรนต่ำ เปลี่ยนแปลงได้ตามเวลา การนอน อาหาร ความเจ็บป่วย และปัจจัยอื่น ๆ ดังนั้นผลเลือดต่ำเพียงครั้งเดียวอาจไม่พอสำหรับการวินิจฉัย
แนวทางทั่วไปคือ
เรื่องเกณฑ์การวินิจฉัยก็ไม่ได้มี cut-off เดียวที่ทุกองค์กรใช้เหมือนกัน
Endocrine Society กำหนดค่าที่ถือว่าต่ำของ Total Testosterone ที่ 264 ng/dL (9.2 nmol/L) ในผู้ชายหนุ่มสุขภาพดี
ขณะที่งาน EMAS ใช้เกณฑ์ประมาณ 11 nmol/L หรือ 302 ng/dL ร่วมกับ Free Testosterone ต่ำและมีอาการทางเพศ
ตรงนี้จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมผลเลือดต้องให้แพทย์ช่วยแปลผล ไม่ใช่เห็นตัวเลขต่ำกว่าช่วงอ้างอิง แล้วสรุปทันทีว่าต้องรักษา
ในคนที่มีภาวะขาดฮอร์โมนจริงและเป็นต่อเนื่องยาวนาน อาจมีผลกระทบที่ไม่ได้มีแค่เรื่องเพศอย่างเดียว แต่อาจรวมถึง
กระดูก
ระดับเทสโทสเตอโรนต่ำสัมพันธ์กับมวลกระดูกที่ลดลง และในรายที่เป็นมากหรือเป็นนานอาจเพิ่มความเสี่ยงกระดูกพรุนและกระดูกหัก
องค์ประกอบร่างกายและเมตาบอลิก
มักพบไขมันหน้าท้องเพิ่มขึ้น กล้ามเนื้อลดลง และมีความสัมพันธ์กับเบาหวานหรือ Metabolic Syndrome
ความสัมพันธ์ตรงนี้เป็นแบบสองทางด้วย คือ คนที่น้ำหนักเกินหรือมีไขมันช่องท้องมากสามารถมี Testosterone ต่ำลงได้ ขณะเดียวกันภาวะขาด Testosterone ก็อาจทำให้องค์ประกอบร่างกายเปลี่ยนไปในทางที่ไม่ดี มีไขมันช่องท้องมากขึ้นได้เช่นกัน
หัวใจและหลอดเลือด
มีงานวิจัยพบความสัมพันธ์ระหว่าง Testosterone ต่ำกับโรคหัวใจและอัตราการเสียชีวิตที่สูงขึ้น ทั้งนี้ไม่ได้หมายความว่า Testosterone ต่ำเป็นสาเหตุโดยตรงทั้งหมด เพราะคนกลุ่มนี้มักมีโรคหรือปัจจัยเสี่ยงอื่นร่วมด้วย
สิ่งแรกไม่ใช่การซื้อ Testosterone หรือ supplement มากินเอง
เริ่มจากดูว่าอาการเกิดมานานแค่ไหน ช่วงนั้นนอนพอไหม เครียดมากขึ้นหรือเปล่า น้ำหนักเปลี่ยนไหม หรือมียาอะไรที่เริ่มใช้ใหม่
จากนั้นค่อยตรวจเลือดในเวลาที่เหมาะสม
ถ้าผลออกมาต่ำจริง แพทย์จะช่วยดูต่อว่าเป็นภาวะขาดฮอร์โมนจริง หรือเป็นผลจากปัจจัยที่แก้ไขได้ เช่น น้ำหนักเกิน การนอนไม่พอ โรคเรื้อรัง หรือยาบางชนิด
ในผู้ชายที่มีน้ำหนักเกิน ภาวะ Testosterone ต่ำบางส่วนสามารถดีขึ้นได้เมื่อน้ำหนักลดลง จึงไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่ผลเลือดต่ำจะต้องเริ่ม TRT เสมอไป
เหนื่อยง่าย แปลว่า Testosterone ต่ำไหม
ไม่จำเป็นครับ ความเหนื่อยเป็นอาการที่ไม่จำเพาะมาก นอนไม่พอ เครียด ซึมเศร้า โลหิตจาง ไทรอยด์ผิดปกติ หรือโรคอื่นก็ทำให้เหนื่อยได้เหมือนกัน
ควรตรวจ Testosterone เวลาไหน
โดยทั่วไปควรตรวจตอนเช้า และถ้าพบว่าต่ำควรตรวจซ้ำอีกครั้งในวันอื่นก่อนสรุปผล
ต่ำกว่าเท่าไรถึงเรียกว่า Low T
ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้กับทุกคน แนวทางต่าง ๆ ใช้เกณฑ์ประมาณ 264–300 ng/dL เป็นช่วงอ้างอิงสำคัญ แต่ต้องดูอาการร่วมด้วย ไม่ใช่ดูตัวเลขอย่างเดียว
ถ้าผลเลือดต่ำแต่ไม่มีอาการ ต้องรักษาไหม
ไม่จำเป็นเสมอไปครับ แพทย์มักตรวจยืนยัน หาสาเหตุ และดูว่าค่าต่ำต่อเนื่องหรือไม่ก่อนตัดสินใจรักษา
ลดน้ำหนักช่วยให้ Testosterone สูงขึ้นได้ไหม
ช่วยได้ในผู้ชายบางกลุ่ม โดยเฉพาะคนที่มีน้ำหนักเกินหรือมีไขมันหน้าท้องมาก แต่ผลจะมากน้อยแค่ไหนขึ้นอยู่กับสาเหตุของ Testosterone ต่ำในแต่ละคน
ฮอร์โมนเพศชายต่ำไม่ได้มีแค่เรื่องความต้องการทางเพศหรือการแข็งตัว แต่อาจแสดงออกเป็นอาการทั่วไป เช่น เหนื่อยง่าย ไม่มีแรง อารมณ์เปลี่ยน กล้ามเนื้อลดลง หรือไขมันเพิ่มขึ้นได้เช่นกัน
อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้เกิดจากสาเหตุอื่นได้อีกมาก จึงไม่สามารถใช้บอกว่าเป็น Low T ได้จากอาการเพียงอย่างเดียว
ถ้ามีอาการเหล่านี้ ร่วมกับอาการทางเพศ เช่น ความต้องการทางเพศลดลง การแข็งตัวตอนเช้าลดลง หรือเริ่มมี ED จะยิ่งทำให้นึกถึงภาวะเทสโทสเตอโรนต่ำมากขึ้น และควรตรวจเลือดเพื่อหาคำตอบให้ชัดเจนครับ
การวินิจฉัยฮอร์โมนเพศชายต่ำ จึงต้องดูทั้งอาการและระดับ Testosterone ที่ตรวจพบว่าต่ำอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงหาสาเหตุที่ทำให้ฮอร์โมนต่ำก่อนตัดสินใจรักษา
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล อาการที่กล่าวถึงสามารถเกิดจากสาเหตุอื่นได้หลายอย่าง ไม่ควรใช้บทความนี้เพื่อวินิจฉัยตนเองหรือเริ่มใช้ฮอร์โมนโดยไม่ได้รับการประเมินจากแพทย์
